Trang chủ Dành cho cộng đồng Y học thường thức Vai trò của chế độ ăn và thay đổi lối sống trong điều trị gút

Vai trò của chế độ ăn và thay đổi lối sống trong điều trị gút

T5, 18/08/2022
  1. 1. Giới thiệu

          Gút là một bệnh chuyển hóa gặp chủ yếu ở nam giới từ độ tuổi trung niên đến tuổi già và phụ nữ sau mãn kinh.

          Nguyên nhân của bệnh gút là do tăng acid uric máu, vượt quá ngưỡng bão của cơ thể, dẫn đến hình các tinh thể urat lắng đọng ở các cơ quan trong cơ thể, gây ra viêm khớp, sỏi thận và viêm thận kẽ, cuối cùng dẫn đến các biến chứng nặng nề, bao gồm phá hủy khớp, mất chức năng vận động, tàn phế, bệnh thận mạn tính và suy thận mạn tính.

          Cùng với điều trị đúng bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, các biện pháp điều trị không dùng thuốc, bao gồm chế độ ăn lành mạnh và thay đổi lối sống, có vai trò rất quan trọng để cắt cơn gút cấp, giảm acid uric máu và dự phòng tái phát cơn gút cấp, giúp quản lý hiệu quả quá trình điều trị của người bệnh để giảm thiểu quá trình tiển triển và các biến chứng của bệnh trên cơ quan vận động và thận ở người bệnh gút.

Các biện pháp điều trị không dùng thuốc được trình bày trong bài này cũng được áp cho người bệnh bị tăng acid uric máu không triệu chứng, tức là những người có nồng độ acid uric máu > 6,5 mg/dL (408 micro mol/L).

  1. 2. Chế độ ăn và các biện pháp thay đổi lối sống

2.1. Mục tiêu của chế độ ăn lành mạnh và các biện pháp thay đổi lối sống

          Mục tiêu của chế độ ăn lành mạnh và các biện pháp thay đổi lối sống là làm giảm các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, giảm nồng độ acid uric máu, giảm nguy cơ bùng phát cơn gút cấp và hạn chế tiến triển bệnh gút.

2.2. Thực hiện chế độ ăn lành mạnh và các biện pháp thay đổi lối sống

Theo khuyến cáo của Hội Thấp khớp Mỹ năm 2012 thực hiện chế độ ăn lành mạnh và các biện pháp thay đổi lối sống cho người bệnh gút bao gồm:

– Giảm cân với người thừa cân, béo phì để duy trì cân nặng lý tưởng, duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI – Body Mass Index) trong khoảng từ 18,5 đến 23 kg/m2, lý tưởng là 22,5 kg/m2.

– Chế độ ăn uống lành mạnh, hai chế độ ăn được khuyến cáo để phòng ngừa bệnh gút, cũng như đái tháo đường, bệnh tim mạch, đột quỵ não, loãng xương và ung thư là chế độ ăn DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet – chế độ ăn phòng ngừa tăng huyết áp) và chế độ ăn Địa Trung Hải.

 

– Bỏ thuốc lá.

– Tập vận động thường xuyên với cường độ trung bình khoảng 150 phút/tuần và không nghỉ quá hai ngày liên tục.

– Uống đủ nước.

Dưới đây là bảng hướng dẫn chi tiết về ba mức độ khuyến cáo về các loại thực phẩm và đồ uống cho người bệnh gút, trong đó mức độ tránh là không được dùng, mức độ hạn chế là được dùng nhưng với lượng phù hợp và mức độ khuyến khích tức là khuyến khích dùng nhiều hơn thói quen thông thường.

Bảng 1: Chế độ ăn khuyến cáo cho người bệnh gút

Tránh Hạn chế Khuyến khích
Thức ăn là nội tạng động vật chứa  nhiều nhân purin như gan, tụy và thận. Thịt đỏ, bao gồm trâu, bò, cừu, lợn và thủy hải sản chứa nhiều purin (cá cơm biển, cá hồi, cá mòi, sò điệp, cá bơn Na-uy, cua và tôm hùm). Sản phẩm từ sữa không có chất béo hoặc ít chất béo, ví dụ sữa chua, phô mai cottage và sữa tươi.
Đồ uống, thức ăn có nhiều fructose, như ngô, nước ngọt, bánh kẹo ngọt, đồ ăn nhanh và thức ăn khác. Nước trái cây ngọt, đường, nước xốt, nước thịt và muối.

 

Rau xanh
Lạm dụng rượu (> 2 suất /ngày với nam giới và > 1 suất/ngày với nữ).

Uống rượu, bia trong đợt gút cấp hoặc gút đã tiến triển nặng,

Rượu mạnh, bia và rượu vang.

(Chú thích: một suất rượu tương đương 44 mL rượu mạnh 40 độ cồn)

Hiện tại, chưa có khuyến cáo đồng thuận về sử dụng các loại hạt (ví dụ, hạt điều, hạt lạc), quả anh đào, vitamin C và cây họ đậu (ví dụ, đậu cô ve, đậu đũa) cho người bệnh gút.

Như vậy, chế độ ăn kiểm soát chặt chẽ lượng protein không được khuyến cáo cho người bệnh gút, điều này cần được nhấn mạnh vì rất nhiều người bệnh gút ăn kiêng các sản phẩm cung cấp protein một cách tuyệt đối là sai. Thực hiện chế độ ăn lành mạnh giúp giảm nồng độ acid uric máu tới 60 micro mol/L. Với chế độ ăn Địa Trung Hải người bệnh gút được ăn đủ lượng các thực phẩm có nhiều protein ở Việt Nam sẵn có, bao gồm trứng gà, cá đồng, sữa tươi, sữa chua, thịt gia cầm, và các loại hạt chứa nhiều protein thực vật như hạt đậu, hạt lạc, hạt điều, với lượng protein cần cung cấp trong một ngày cho một người có sức khỏe bình thường là 0,8 gam/kg cân nặng. Ví dụ, một người 60 kg  cần 48 gam protein một ngày, có thể dùng như sau một quả trứng gà (6 – 7 gam), nửa lít sữa tươi (15 đến 16 gam), nửa lạng thịt gà (13 đến 14 gam) và nửa lạng hạt lạc (12 – 13 gam).

  1. 3. Kết luận

          Chế độ ăn lành mạnh và các biện pháp thay đổi lối sống là những biện pháp không dùng thuốc đóng vai hết sức quan trọng trong điều trị bệnh gút. Người bệnh tuân thủ đúng các biện pháp này giúp họ được điều trị đúng mức và không bị rơi vào trạng thái ăn kiêng tuyệt đối các thực phẩm chứa protein dẫn đến suy dinh dưỡng ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe.

Tài liệu tham khảo

  1. 1. Khanna D., Fitzgerald J.D., Khanna P.P., et al., (2012). 2012 American College of Rheumatology guidelines for management of gout. Part 1: systematic nonpharmacologic and pharmacologic therapeutic approaches to hyperuricemia. Arthritis Care Res (Hoboken).64(10):1431-46.
  2. 2. Neogi T. Uptodate. (2022). Lifestyle modification and other strategies to reduce the risk of gout flares and progression of gout.

https://www.uptodate.com/contents/lifestyle-modification-and-other-strategies-to-reduce-the-risk-of-gout-flares-and-progression-of-gout

 

TS. Nguyễn Huy Thông

Chủ nhiệm Khoa Khớp


Dịch vụ thiết kế website wordpress