1. ĐẠI CƯƠNG
- Ghi lưu huyết não (Rheoenphalography - REG) là phương pháp ghi lại đại lượng điện trở biến đổi của các mô sống, các cơ quan hoặc các phần của cơ thể khi cho một dòng điện xoay chiều tần số cao, cường độ yếu chạy qua.
- Các cơ quan hoặc một phần cơ thể sống luôn có một đại lượng điện trở tương đối ổn định. Những phần của cơ thể luôn có khả năng thay đổi về thể tích làm cho tính dẫn điện cũng thay đổi, sau khi hoạt động có một lượng máu nhất định vào hệ thống tuần hoàn, nhờ khả năng co giãn của mạch máu, lượng máu vào cơ quan tổ chức gây ra biến đổi điện trở.
- Trong thực tiễn y học hiện nay, lưu huyết não đồ được sử dụng như một phương pháp chẩn đoán khách quan có giá trị đối với một số bệnh về não, đặc biệt là chẩn đoán trương lực và lưu lượng tuần hoàn mạch máu não.
2. CHỈ ĐỊNH
- Tất cả các bệnh nhân có bệnh thần kinh, đau đầu chóng mặt.
- Các bệnh nhân có rối loạn chức năng thần kinh.
- Các bệnh nhân tăng huyết áp, vữa xơ động mạch, thiếu máu não.
- Các bệnh nhân có cơn ngất thoáng qua.
3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
- Những bệnh nhân có vết thương vùng đầu.
- Bệnh nhân co giật, không hợp tác.
4. CHUẨN BỊ
4.1. Bệnh nhân
- Được giải thích trước khi ghi lưu huyết não, có chỉ định của bác sỹ lâm sàng, ghi lưu huyết não ở tư thế ngồi thoải mái, hợp tác với thầy thuốc khi thực hiện ghi.
4.2. Địa điểm
- Phòng đo thoáng mát, diện tích 15 – 20 m2, đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm.
- Thông khí phòng tốt, có điều hòa nhiệt độ.
4.3. Dụng cụ, phương tiện
- Máy ghi lưu huyết não Rheoscreen của hãng Nihon Kohden.
- Các điện cực, băng điện cực, gel tiếp xúc.
- Máy vi tính in kết quả.
- Lưu điện, dây cắm ổ điện.
5. THỰC HIỆN CÁC BƯỚC KỸ THUẬT
- Bước 1:
- Giải thích kỹ thuật cho bệnh nhân đến khám.
- Yêu cầu bệnh nhân tự tháo bỏ các vật dụng trên đầu như mũ, khăn, cặp…
- Bước 2: Bật nguồn điện, ổn áp. Khởi động máy tính, chạy chương trình Rheoscreen trên màn hình Desktop.
- Bước 3:
- Quấn băng thun trên đầu bệnh nhân.
- Bôi Gel vào mặt các điện cực. Đặt điện cực vào băng thun theo đúng vị trí trên sơ đồ (hoặc đặt điện cực trước, bôi Gel sau).
- Bước 4:
Nối dây dẫn với các điện cực (Dây đen với các điện cực dòng, dây vàng với các điện cực ghi bên trái. Dây đỏ với các điện cực ghi bên phải). Đạo trình Trán- Chũm trước, đạo trình Chũm- Chẩm sau.
- Bước 5:
- Nhấn F3 (New Patient) để nhập tên, tuổi, đơn vị bệnh nhân rồi ấn Enter.
- Nhấn F4 (Measurement) để bắt đầu ghi các sóng lưu huyết.
- Bước 6:
Sau khoảng 10s, khi các các sóng lưu huyết ổn định thì nhấn nút F10 (Start/Stop) để dừng ghi.
- Bước 7:
- Kiểm tra sự tự đánh dấu của máy trên các sóng. Chọn/Bỏ chọn các sóng lưu huyết chỉ giữ lại các sóng đạt yêu cầu (Tối thiểu 3 sóng).
- Nhấn F5 để vào đánh dấu tên các đạo trình (Head partial 1 với đạo trình Trán- Chũm, Head partial 2 với đạo trình Chũm- Chẩm).
- Nhấn nút F2 (Save) để lưu lại kết quả.
- Bước 8:
- Đổi lại dây dẫn để ghi đạo trình tiếp theo.
- Ấn F10 (hoặc Space) để chạy tiếp chương trình ghi, tiếp tục đánh dấu đạo trình 2, lưu lại kết quả như với đạo trình số 1.
- Bước 9: Vào ESC để kết thúc phần ghi, thoát ra ngoài. Ấn F2 (Print) để in kết quả.
- Bước 10: Tháo dây dẫn, điện cực, băng thun. Kiểm tra lại tình trạng bệnh nhân. Gửi kết quả cho Bác sỹ kết luận.
6. TAI BIẾN, BIẾN CHỨNG VÀ CÁCH XỬ TRÍ
- Trong quá trình ghi, theo dõi tình trạng bệnh nhân, chú ý bệnh nhân có cơn thiếu máu não, ngất.
- Xử trí: Bất động bệnh nhân, chuyển chuyên khoa để cấp cứu và điều trị
7. THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC SAU THỰC HIỆN KỸ THUẬT
- Không cần theo dõi và chăm sóc sau thực hiện kỹ thuật
8. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Học viện Quân y. Giáo trình Chẩn đoán chức năng. Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân.
- Vũ Đăng Nguyên. Một số thông số của đường ghi lưu huyết não (Rheoencephalogram-REG) ở người khỏe mạnh. Tạp chí Sinh lý học, 2001, tập 5.
- Carlos Perez-Borja, John S. Meyer. A critical evaluation of rheoencephalography in control subjects and in proven cases of cerebrovascular disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1964.27(1): 66–72.
PGS.TS. Lê Văn Quân, TS. Phạm Ngọc Thảo
Bộ môn-Khoa chẩn đoán chức năng, Bệnh viện Quân y 103
